کاریز

امام حسین(ع) و کربلا از نگاه دکتر شریعتی

kareaz — Mon, 14 Jan 2008 11:08:18 GMT

     دكتر علي شريعتي متفكر و انديشمندي بود كه در يك دوره تاريخي، تاثير فزاينده‌اي بر انديشه‌هاي فرهنگي و اجتماعي گذاشت.
     وي درباره برخي‌از حوادث تاريخي و مذهبي ازجمله حادثه كربلا ديدگاه‌هايي را عنوان كرده است.
برخي از سخنراني‌ها و نوشته‌هاي شريعتي در مورد شهادت امام حسين (ع) و حادثه كربلا، از جمله آثار خوب وي به شمار مي‌رود.
     تاثير امام حسين (ع) بر انديشه‌هاي دكتر شريعتي و خلق روح حماسي و نگاه حسيني وي، در همه آثارش به وضوح ديده مي‌شود.
     بازتاب حماسه حسيني در جولان فكر و روحيه وي بسيار گسترده، شورانگيز و عميق است به گونه‌اي كه بسياري از جريانات سياسي و اجتماعي و رويدادهاي تاريخي را با رويكرد به حادثه كربلا تحليل و ارزيابي مي‌كند.
     پرداختن به عاشوراي حسيني از منظر دكتر شريعتي بيشتر انعكاس يك قريحه قوي، احساس شورانگيز و ترجمان روح حماسي و بي‌تاب اوست.
     از اين رو در اين نوشتار سعي شده در حد وسع، ديدگاه دكتر شريعتي در اين موارد به تصوير كشيده شود.

امروز، زادروز دکتر علی شریعتی

kareaz — Sat, 24 Nov 2007 12:24:32 GMT

دکتر علی شریعتی در سوم آذر ماه سال 1312 در مزینان ، از توابع سبزوار به دنیا آمد . پدرش محمد تقی شریعتی از محققان و نویسندگان دینی معاصر و مادرش زهرا امینی است . گرچه پدرش نخستین معلم او بحساب می‌آید، اما او در سیستم آموزشی جدید دوران دبستان را در مزینان گذراند در دبیرستان های ابن‌یمین و فردوسی مشهد هم تحصیل نمود، و در این مراحل زبان عربی و فرانسه را نیز آموخت.

برای ادامه تحصیل در مقطع دبیرستان وارد دبیرستان فردوسی مشهد شد و در سال 1329 وارد دانشسرای مقدماتی مشهد شد. در سال 1331 دانشسرای مقدماتی را به پایان رساند و اقدام به تاسیس انجمن اسلامی دانش آموزان نمود. وی با داشتن گرایش تدریس، به دانشسرای تربیت معلم وارد شد و پس از دوسال مدرک معلمی گرفت. بدین ترتیب در سن 18 سالگی شغل معلمی را آغاز نمود که تا پایان عمر عاشق این شغل بود.

در سال 1332 به عضویت نهضت مقاومت ملی در آمد و سال آینده موفق به اخذ دیپلم کامل ادبی شد و در همان سال اولین کتاب خود را که ترجمه ای از یک کتاب بود به چاپ رساند.

دکتر علی شریعتی در سال 1334 وارد دانشکده ادبیات مشهد شد و در همان سال اقدام به انتشار یکی از انقلابی ترین کتاب های خود یعنی ابوذر غفاری کرد.

در سال 1336 به همراه عده ای از اعضای نهضت مقاومت ملی در مشهد دستگیر شد و در سال بعد از دانشکده ادبیات با رتبه اول فارق التحصیل شد و در ادامه تحصیلات آکادمیک، درهمان سال از دانشگاه مشهد با احراز رتبه ممتاز با مدرک لیسانس ادبیات فارغ‌التحصیل شد. عطش پایان‌ناپذیر او برای کسب دانش و آگاهی بیشتر هنگامی به اوج خود رسید که توانست با استفاده از بورس تحصیلی، از دانشگاه سوربن پذیرش بگیرد.

او از همان آغاز دوران معلمی‌اش، و نیز در زمانی که هنوز نوجوانی بیش نبود، نیروی خود را در راه تبلیغ منطقی، علمی و مترقی اسلام صرف کرد.

وی به همراه پدرش در مشهد، فعالانه در نبرد سیاسی علیه نفوذ و سلطه بیگانه درگیر شد. آنها در کانون نشر حقایق اسلامی، تعالیم قرآنی را تفسیر می‌نمودند و عمیقاً مورد بحث و بررسی قرار می‌دادند. علی شریعتی یکی از معلمان کانون بود و سخنرانی‌ها و نوشته‌هایش توجه شدید توده‌ها و روشنفکران را جذب کرد.

به دنبال سقوط و خلع دکتر مصدق، شریعتی از پیرامون به مرکز مبارزه وارد شد و به شاخه مشهد نهضت مقاومت ملی به رهبری آیت‌الله سید محمود طالقانی، مهندس مهدی بازرگان و استاد یدالله سحابی پیوست. علی شریعتی یکی از سخنگویان و فعالان این نهضت علیه سلطه و استثمار غرب در ایران بود. فعالیت های بیدارگرانه‌اش باعث دستگیری او در سال 1336 و انتقا‌لش به زندان قزل‌قلعه در تهران به مدت هشت ماه شد. پس از قبول شدن در بورس تحصیلی، علی شریعتی برای مدتی دست از فعالیتهای سیاسی کشید و در سال 1338 با بورسیه دولتی برای ادامه تحصیلات عازم فرانسه شد و در آنجا هم دست از مبارزه بر نداشت و به سازمان آزادیبخش الجزایر پیوست و به همین دلیل مدتی را در زندان فرانسه به سر برد و در همانجا بود که با افکار نوین افرادی چون سارتر و فانون آشنا شد . در سال 1341 بود که به همکاری با جبهه ملی و نهضت آزادی و نشریه ایران آزاد پرداخت و به همین دلیل پس از پایان تحصیلات و اخذ مدرک دکتری در رشته جامعه‌شناسی و تاریخ ادیان و مراجعت به ایران در مرز دستگیر شد ولی پس از مدتی آزاد شد و به همکاری با اداره فرهنگ پرداخت و پس از آن به عنوان کارشناس بررسی کتب درسی منسوب شد .

اوج فعالیت های دکتر در سال 1345 هنگامی بود که به عنوان استادیار رشته تاریخ دانشکده مشهد برگزیده شد، که با حضور انبوه دانشجویان مواجه شد و دعوت هائی که برای سخنرانی از دانشگاه های مختلف برایش می‌رسید، . به محبوبیتش افزوده شد که از نظر رژیم قابل تحمل نبود وحراست دانشگاه او را در سال 1349 هنگامی که تنها 37 سال داشت، بازنشسته کرد.

این رفتار خشونت‌آمیز روحیه او را افسرده نکرد. به این ‌خاطر به تهران نقل مکان کرد، و از این به بعد، حتی بیشتر از گذشته، به تعبیر مجدد و تبلیغ اسلام پرداخت. او ماموریت خود را با دلگرمی تمام با همکاری در حسینیه ارشاد آغاز نمود. و بدین ترتیب بود ه سلسله سخنرانی‌های آزاد خود را پیرامون اسلام‌شناسی، جامعه‌شناسی و تاریخ ادیان شروع نمود. جسارت او باعث شد که برخلاف سایر حسینیه‌ها و مساجد، روزانه هزاران دانشجو، کارگر برای شنیدن سخنان او به آنجا بیایند. همزمان با این سخنرانی‌ها، کتاب ها و جزواتی درمورد موضوعات اجتماعی و مذهبی، ا نشر و توزیع گشت. تعداد کلی سخنرانی‌های منتشر شده‌اش به بیش از 200 می‌رسد، که در نوع خود بی‌نظیر است. در کشوری که هیچ کتابی جز قرآن تیراژش به 5000 نمی‌رسید، کتاب های شریعتی در 100000 نسخه به چاپ می‌رسید.

سرانجام در یک هجوم ناگهانی در سال 1351، حسینیه ارشاد مورد حمله قرار گرفت و بسته شد، اما به کمک دوستان، شریعتی توانست بگریزد اما چون ساواک پدرش را دستگیر نمود، در عوضِ آزادی پدرش، خود را تسلیم کرد، اما تقاضای او رد شد و پدر و پسر هردو محبوس گردیدند. به هرحال چندی بعد پدرش آزاد شد، اما علی شریعتی برای 18 ماه در زندان باقی ماند. بیشترین فشار برای آزادی او از سوی روشنفکران برجسته فرانسوی و الجزایری بر رژیم ایران وارد آمد. شریعتی به ظاهر آزاد شد، اما شدیداً تحت کنترل بود.

نوشته‌های شریعتی ممنوع‌الانتشار شد و اورا کاملاً از حقوق سیاسی و اجتماعی محروم کردند.

دکتر نتوانست این شرایط سخت را تحمل کند پس به فکر خروج از ایران افتاد تا در خارج از کشور به فعالیت های خود ادامه دهد. دکتر برای خروج از کشور پاسپورتی با نام علی مزینانی گرفت. به هرحال او با احتیاط فراوان در 26 اردیبهشت ماه 1356، تهران را به مقصد بروکسل ترک نمود. به احتمال زیاد، دکتر شریعتی هنگام ترک ایران مشکوک شد که کسی او را تعقیب می‌کند، به همین خاطر، هنگام فرود هواپیما در فرودگاه آتن، از آن پیاده شد و پس از یک توقف 24 ساعته با یک پرواز دیگر عازم بروکسل گردید. پس از دو روز اقامت در آنجا به لندن رفت .

صبح روز بعد، 29 خرداد ماه 1356، جسد او را که به وضع اسرارآمیز و مشکوکی در گوشه اتاق افتاده بود، پیدا کردند. هیچکس نگفته است که این مرگ طبیعی بوده، و در عین‌حال هیچکس مدرکی مبنی بر کشته شدن دکتر ارائه نداده است. اما مخالفان رژیم شاه به اتفاق آراء معتقد بودند که عوامل و مأموران ساواک، دکتر علی شریعتی را از میان برداشته‌اند. اما آنها که او را می‌شناختند، و آنها که تعریف درست شهادت را می‌دانند، همگی بر این امر صحه می‌گذارند، که او شهیدِ شاهد است.
آثار دکتر علی شریعتی عبارت اند از:
1 - با مخاطب های آشنا
2- خودسازی انقلابی
3 - ابوذر
4 - بازگشت
5 - ما و اقبال
6 - تحلیلی از مناسک حج
7 - شیعه
8 - نیایش
9 - تشیع علوی و تشیع صفوی
10- جهت گیری طبقاتی در اسلام
11- تاریخ تمدن (جلد 1)
12- تاریخ تمدن (جلد 2 )
13 - هبوط در کویر
14 - تاریخ و شناخت ادیان ( جلد 1)
15 - تاریخ و شناخت ادیان (جلد 2)
16 - اسلام شناسی 1 ( درس های حسینیه ارشاد)
17 - اسلام شناسی 2 ( درس های حسینیه ارشاد)
18 - اسلام شناسی 3 ( درس های حسینیه ارشاد)
19 - حسین وارث آدم
20- چه باید کرد؟
21- زن
22 - مذهب، علیه مذهب
23- جهان بینی و ایدئولوژی
24 - انسان
25 - انسان بی خود
26 - علی
27 - بازشناسی هویت ایرانی ـ اسلامی
28 - روش شناخت اسلام
29 - میعاد با ابراهیم
30 - اسلام شناسی
31- ویژگی های قرون جدید
32- هنر
33 - گفتگوهای تنهائی ( بخش اول و دوم)
34 - نامه ها
35 - آثار گونه گون ( بخش اول )
36- آثار گونه گون ( بخش دوم )

قدر،شب تقدیر انسان نو

kareaz — Sat, 29 Sep 2007 11:29:18 GMT

      ناگاه در ظلمت افسرده و راکد شبی از این شب های پیوسته، آشوبی، لرزه ای و تپشی که همه چیز را برمی شورد و همه ی خواب ها را بر می آشوبد و نیمه ی سقف را فرو می ریزد.
     انقلابی در عمق جان ها و جوششی در قلب و وجدان های رام و آرام درد و رنج و حیات و حرکت و وحشت و تلاش و درگیری و جهد و جهاد و عشق و عصیان و ویرانگری و آرمان و تعهد، ایمان و ایثار! نشانه هایی از یک تولد بزرگ.
     شبی آبستن یک مسیح، اسارتی زاینده ی یک نجات، همه جا ناگهان " حیات و حرکت " آغاز یک زندگی دیگر.
     پیداست که فرشتگان خدا همراه آن " روح " در این شب به زمین فرود آمده اند. این شب، شب قدر است. شب سرنوشت. شب ارزش. شب یک تقدیر انسان نو. این شب از هزار ماه برتر است.

مجموعه آثار ۲ ، ص ۲۵۲

انتظار

kareaz — Sun, 19 Aug 2007 12:58:18 GMT

انتظار یکی از زیباترین و عمیق ترین جلوه های فراری و بی آرام انسان است. آدمیزاده هرچه انسان تر، چشم به راه تر می شود. این یک حقیقت زیبایی است که همواره می درخشد.
در انتظار چه؟ که؟ هر چه، هر که، در انتظار "گودو". گودو گیست؟ چیست؟ بکیت می گوید:" اگر می دانستم، می گفتم" به هر حال یک منتظر در ادیان این موعود منتظر، روشن و مشخص است. یک منجی غیبی است و رسالتش نیز مشخص و معلوم.

آنکه باید بیاید یک ابرمرد است

در تشیع موعود منتظر مهدی است و آخرین امام از سلسله ی امامان اثنی عشر، فرزند امام حسن عسکری و رسالتش هم معلوم است. رسالتی را که پیامبر(ص) آغاز کرد و پس از رحلتش نگذاشتند علی (ع) و فرزندانش ادامه دهند و حکومت و امامت مردم را غصب کردند. او خواهد گرفت و ادامه خواهد داد.
بنابراین مهدی یک امام است که برای استقرار عدل و احیای حقیقت می آید. این یک رسالت اجتماعی، سیا سی و اعتقادی و بشری است و او خود یک بشر است، اما روح منتظر انسان که همواره بی قرار غیب و فراری به ما وراء است، نمی تواند تصویر بشری و رسالت این جهانی مهدی موعود را نگاه دارد، او را و کارش را در هاله ای از ماوراء واقعیت غرقه می سازد.

مجموعه آثار ۳۵ ( آثار گوناگون )، ص ۳۴۶

ازدواج

kareaz — Wed, 01 Aug 2007 14:11:18 GMT

مراسم ازدواج دکتر شریعتی

علی (ع) رب النوع زیبایی ها

kareaz — Mon, 23 Jul 2007 11:37:18 GMT

علی رب النوع انواع گوناگون عظمت ها، قداست ها و زیبایی هایی است از آنگونه که بشر همواره دغدغه ی داشتن و پرستیدنش را داشته و هرگز ندیده و معتقد شده بوده که ممکن نیست بر روی خاک ببیند و ممکن نیست در کالبد یک انسان تحقق پیدا کند و ناچار می ساخته!.
اما علی همان نیازی که پرومته در اساطیر یونان روح انسان را از فداکاری اشباع می کرده و دموستس از عظمت و پاکی و صداقت سخن و ونوس از عظمت و زیبایی روح و یا خدایان و مظاهر رب النوعه ای دیگر از شکست ناپذیری، بی باکی و فداکاری و یا خدایان دیگر از تحمل سختی و رنج برای دیگران، و خدایان دیگر از نهایت رقت و عظمت محبت و برکت روح برای دیگران، این همه را در یک رب النوع جمع کرده است.

مجموعه آثار ۲۶، ص ۵۹

شمع مگر نه خود من است؟!

kareaz — Wed, 04 Jul 2007 06:57:18 GMT

     میان من و شمع پیوندهای ویژه و پنهانی نیز هست، نخستین شعری که سروده ام " شمع " بوده است. منتهی شمع زندان.
     نوعی خود من است، مگر نه این که شمع مجموعه ی حروف اول اسامی من است؟! ( شریعتی مزینانی، علی )
     به جلوه های زیبای شعله ی شمع چشم دوختم، زبانه ی آبی رنگ آن را که گویی هزاران حرف تازه با من داشت، می نگریستم و می شنودم. می سوخت، می گداخت و در برابرم ذوب می شد و هیچ نمی گفت، اما سراپا گفتن بود.
     کسی نمی داند و نمی تواند بداند که شمع در چشم من چه تصویری داشت؟ برای فهم هر چیزی تشبیه کمک بزرگی است، اما من چگونه می توانم آنچه را در شمع می دیدم تشبیه کنم؟ مگر مشبهُ بهی را که از درک آن نیز عاجزند.
     این شمع مگر نه حود من است؟ کارش چیست؟ سوختن، افروختن، گریستن، گداختن و دم بر نیاوردن. ایستادن و ذوب شدن و روشنی از سوزش خویش به محفل کوران بخشیدن. آه که چه شباهتی است میان من و شمع! این مگر نه خود من است؟ این مگر نه همچو من زندگی می کند؟ من دارم خودم را در برابرم می بینم!
     این است معنی تجربه از خویش و چه تجربه ی معجزه آسا و شگفتی! این خودم است، حتی اسمش هم خودم است!
     به قول منوچهری:
                               من تو را مانم به عینه، تو مرا مانی درست
                                 هر دو جانسوزیم اما دوستدار انجمن

مجموعه آثار ۳۳(گفتگوهای تنهایی)، ص ۱۵۴و ۱۵۵

حقیقت و مصلحت

kareaz — Wed, 20 Jun 2007 13:56:18 GMT

من که تمام عمر شاهد قربانی شدن و پایمال شدن حقیقت ها به وسیله ی انسان های مصلحت پرست بوده ام، در مورد " مصلحت " عقده پیدا کرده ام و اعتقاد یافته ام که :

" هیچ چیز غیر از حقیقت مصلحت نیست "

سمينار «شريعتي؛ ديروز، امروز و فردا» در سي‌‏امين يادمان او برگزار مي‌شود

kareaz — Tue, 12 Jun 2007 10:46:18 GMT

     سمينار «شريعتي؛ ديروز، امروز و فردا» در روزهاي 27 و 28 خردادماه برگزار مي‌شود.
     به گزارش "ايلنا"، خسرو آذربايجاني، دبير سمينار «شريعتي؛ ديروز، امروز و فردا» اعلام كرد كه در سي‌امين سالگرد شهادت دكتر علي شريعتي اين سمينار با هدف نقد و بررسي انديشه‌هاي اين انديشمند دوران‌ساز در ميان سه نسل دوستدار و منتقدش برگزار مي‌شود.
     آذربايجاني در ادامه گفت: پس از فراخواني كه براي برگزاري اين سمينار داده شد، حدود 70 مقاله به دبيرخانه سمينار ارسال شد كه از ميان اين تعداد 25 مقاله براي ارائه در سمينار پذيرفته شد.
     وي گفت كه روز يكشنبه 27 خردادماه سه ميزگرد و روز دوشنبه 28 خردادماه 4 ميزگرد برگزار مي‌شود كه در هر ميزگرد سه تا چهار نفر شركت خواهند كرد.
     آذربايجاني همچنين گفت كه روز 29 خرداد ماه نيز در ادامه سمينار چهار نفر از صاحب‌نظران سخن خواهند گفت.
     دبير سمينار «شريعتي؛ ديروز، امروز، فردا» در ادامه در خصوص مقالاتي كه از نظر بار علمي پذيرفته هستند اما امكان طرح آن در سمينار وجود ندارد، گفت كه قرار است اين مقالات همراه مقالات ارائه‌‏شده در سمينار در كتابي پس از برگزاري سمينار منتشر شود.
     دبير سمينار «شريعتي؛ ديروز، امروز، فردا» در ادامه از حضور مهماناني از خارج از كشور ياد كرد و گفت: ما گرايش بيشتري داشتيم تا از كساني كه در كشورهاي مختلف با آرا و نظرات شريعتي آشنايي دارند، دعوت داشته باشيم اما شرايط براي اين دعوت گسترده فراهم نبود لذا در سطح محدودي اين كار انجام شد تا از نقطه نظرات اين افراد نيز آگاه شويم.
     آذربايجاني در پاسخ به اين سوال كه چرا اين سمينار در سي‌امين سالگرد شهادت دكتر شريعتي برگزار مي‌شود، گفت: از آنجا كه شريعتي راوي يك «سنت فكري» است، لذا اين جايگاه را دارد كه پس از گذشت سي سال از شهادت او آرا و نظراتش بررسي ‌شود.
     او گفت: در واقع پس از سي‌سال اين امكان فراهم مي‌شود كه به نقد و بررسي آرا و نظرات او بپردازيم و با نقد و بررسي اين نظرات به راهكارهاي جديد برسيم. پس اين گردهمايي ارائه طريق و گفت‌وگويي است كه اين سنت فكري جهت ارتقاي گفتمان خود به آن نياز دارد.
     دبير سمينار «شريعتي؛ ديروز، امروز، فردا» در پايان گفت كه اين سمينار در روزهاي 27 و 28 خرداد از ساعت 9 صبح تا 30/18 و در روز سوم يعني 29 خردادماه از ساعت 16تا 30/19 اين مراسم برگزار مي‌شود.

توسعه ی مصرف به شیوه ی عمودی و افقی

kareaz — Tue, 12 Jun 2007 06:29:41 GMT

     ابتذال ماشینیسم تولید فزاینده است. وقتی تولید بیش از مصرف کننده در یک جامعه باشد تقدم تولیدی بوجود می آید، سرمایه دار می خواهد این تنگنا را بشکند. چه می کند؟ در دو بعد توسعه ی مصرف می دهد.
     یکی افقی( سطحی ) و دیگری عمودی ( عمقی ). مصرف افقی زمانی است که بازارهای دیگر و جوامع دیگر را با زور نظامی یا ترفندهای سیاسی یا استعمار فرهنگی تسخیر می کند و تولید خود را در آن ها به فروش می رساند.
     این کار شکل جهان را تغییر می دهد و روابط اجتماعی و انسانی و ارزش ها را دگرگون می سازد.
     نوع دوم ایجاد تنوع در مصرف یک مصرف کننده است، این مصرف کننده قبلا" سالی یک بار ـ عید به عید ـ لباس و کفش نو می پوشید و خودش را نو نوار می کرد. ماشین که نمی تواند منتظر بماند تا عید دیگر برسد، او و خانواده اش را که عید به عید معدودی مصرف داشت متجدد می کند و " مصرف پرست " ـ به جای همه ی عشق ها و پرستش های گذشته ـ تا جایی که هر فصل و بعد هر ماه و سپس هر هفته و بالاخره هر روز لباس و فرم دیگری می خواهد و می خرد.
     این است که انسان در این جوامع کار می کند برای اینکه نیاز های فزاینده ی مصرفی را جوابگو باشد. قسط مصرف های جدید را بدهد.
                     چنین است که ماشینیسم آیندمان را در گرو گذشته می گذارد.

مجموعه اثار ۳۱ ، ص ۳۴